الشيخ حسين المظاهري
153
كاوشى نو در اخلاق اسلامى وشئون حكمت عملى (فارسى)
آوردن روح تعبّد در عبد است . بنده با انجام اين عبادت و دست كشيدن از آن نواهى ، در عبوديت و تسليم فرو مى رود . اين از والاترين مقامات عبد به شمار مى آيد و به دست آوردن آن از اوجب واجبات است . اين سخنى نيكوست به گونه اى كه اگر بگوييم اين سخن در انحصار مصالح در نفس امر و نهى كافى است ، سخنى بيهوده نگفته ايم ، زيرا اين مصلحت ، مصلحتى مفيد است . پيشتر گفتيم كه تهذيب و تخلّص به فضايل ، مقدّمهء رسيدن به مقام عبوديت است ، روشن است كه اين عبوديت هر چه فزونى يابد ، مقام تسليم و خضوع در برابر حق تعالى و پيامبر ( ص ) و امامان ( ع ) فزونى مى گيرد . نبايد چنين توهّم شود كه چنين مقامى به آسانى به كف مى آيد . هرگز چنين نيست ، بلكه تنها براى درصد بسيار بسيار اندكى از مردم حاصل مىشود . تحصيل اين مقام به فضل و رحمت الهى و به رياضتهاى دينى و توبه و يقظه و تهذيب نفس و تخلق به فضايل ، نيازمند است و حتّى مى توان گفت كه اين مقام به دست نمى آيد مگر پس از تجليه و رسيدن به مقام فرقان . به طور كلّى مقام تسليم و تعبّد از مقامات عالى است كه كسى بدان دست نيازد مگر پس از تهذيب ، و هر گونه پليدى به ويژه تكبّرى كه در برابر آن قرار دارد مانع از رسيدن به چنين مقامى است . توضيح اينكه ، روحيه استكبار و تفرعن در دل همهء بنى بشر وجود دارد ، و اگر انسانى بخواهد به مقام تسليم ، دست پيدا كند و روحيهء تعبّد يابد ، براى او گريزى نخواهد بود مگر از ميان بردن همين روحيه پليد و پلشت كه پس از نابود كردن آن ، در پرتو رياضتهاى دينى و پرداختن به اعمال شايسته و دعا و خضوع به درگاه الهى ، نخستين مرتبه از مراتب آن را به دست خواهد آورد ، و هر گاه ، عبادات فزونى گيرد و پيوند و پيوست با خدا افزايش يابد ، اين مراتب نيز اوج مى گيرند . قرآن و احاديث به اين فضيلت رويكرد شايانى دارند و ما برخى از اين آيات و روايات را بيان مى داريم . خداوند مى فرمايد :